Hac ve umre acentası yazılım değiştirirken en pahalı hatayı sözleşme aşamasında değil, demo aşamasında yapıyor: sunumu izleyip özellik listesine bakıyor. Oysa her yazılımın özellik listesi benzer görünüyor ve ayrım listede olmayan yerlerde. Aşağıdaki sorular, sahada karşılığı olan ve cevabı sonradan öğrenildiğinde geç kalınan sorular.
Veri ve çıkış
İlk grup soru, en son akla gelen ama en pahalıya patlayan konu üzerine: ayrılırsanız ne oluyor.
Verinin dışa aktarılabilir olması KVKK gereği hakkınız ama biçimi konuşulmadığında "verdik" denip okunamayan bir dosya teslim edilebiliyor. Somut sorun: hangi tablolar, hangi biçimde, ne kadar sürede.
- Sözleşme biterse veri hangi biçimde teslim ediliyor ve ne kadar sürede?
- Yolcu, dosya, cari hareket ve tahsilat kayıtlarının tamamı mı, bir kısmı mı?
- Eski yazılımdan veri aktarımı yapılıyor mu, neyin taşınamayacağı yazılı mı?
Güvenlik ve yetki
İkinci grup, pasaport ve kimlik verisi tutan bir sistemde asıl riski oluşturan konular. "Verileriniz güvende" cümlesi bir bilgi taşımıyor; sorulacak şey bunun nasıl sağlandığı.
En ayırt edici soru şu: acentalar arası ayrım nerede yapılıyor — programın içinde mi, verinin saklandığı yerde mi? Programın içinde yapılıyorsa tek bir unutulmuş şart başka acentanın yolcusunu gösterebiliyor ve ekran hatasız çalıştığı için kimse fark etmiyor.
- Kiracı ayrımı uygulama kodunda mı, veritabanı seviyesinde mi zorlanıyor?
- Personel yetkisi veriyi mi kısıtlıyor, yoksa yalnız ekranı mı gizliyor?
- Kim neyi ne zaman değiştirdi kaydı tutuluyor mu?
- Sunucu nerede? Yurt dışına aktarım varsa ayrı izin gerekiyor.
Mevzuat esnekliği
Üçüncü grup, sektörün en çok değişen tarafı. Mahrem kuralı son yıllarda birkaç kez değişti; pasaport süre eşiği acentadan acentaya farklı.
Bu kurallar yazılımın içine sabitlenmişse her değişiklikte yeni sürüm beklemek gerekiyor; o sürüm sezon ortasına denk gelirse haftalarca elle takip demek.
- Mahrem yaş sınırı ve refakat koşulu ayardan değişiyor mu?
- Yaş hesabı tur tarihine göre mi yapılıyor, kayıt tarihine göre mi?
- Pasaport süre eşiği dönüş tarihinden mi hesaplanıyor?
Para tarafı
Dördüncü grup, çok dövizli çalışan bir acentanın en sık yaşadığı sessiz hatayı hedefliyor: kurun sonradan değişmesiyle geçmiş bakiyenin kayması.
Doğru kurulumda her hareket kendi kurunu taşıyor ve geçmiş yeniden hesaplanmıyor. Bunu anlamanın pratik yolu demo sırasında sormak: "Ocak ayında girilen bir tahsilat, bugün bakıldığında aynı tutarı mı gösteriyor?"
- Her hareket kendi kurunu taşıyor mu, yoksa bakiye güncel kurla mı hesaplanıyor?
- Bakiye para birimi başına ayrı mı tutuluyor?
- Kapanmış mali dönemde geriye dönük değişiklik engelleniyor mu?
Cevaplardan çok, cevaplama biçimi
Bu soruların hepsine "evet" diyen bir satıcıyla karşılaşırsanız asıl bilgi cevaplarda değil, ayrıntıya inip inemediğindedir. “Evet, veriye kadar iniyor” diyen biri bunu bir örnekle de anlatabiliyorsa doğru söylüyordur.
Bir başka işaret: yazılımın YAPMADIĞI şeyleri söyleyip söylemediği. Her acentaya uyan bir yazılım yok ve uymadığını söyleyen satıcı, sonradan çıkacak sürprizleri baştan eleyen satıcıdır.