Hac ve umre operasyonunda otel, satıştan önce bağlanıyor. Acenta sezon başında Mekke ve Medine'de kontenjan alıyor; o kontenjanın belirli bir tarihe kadar iade hakkı var — opsiyon süresi. Süre geçtikten sonra satılmayan oda da ücret doğuruyor.
Kontenjan, opsiyon ve garanti farkı
Üç kavram sık karıştırılıyor ve mali sonuçları farklı. Kontenjan, otelin acentaya ayırdığı oda sayısı. Opsiyon, o kontenjanın hangi tarihe kadar iade edilebileceği. Garanti ise iadesi olmayan, baştan bağlanmış kontenjan.
Garanti kontenjan daha ucuz oluyor ama riski acenta taşıyor. Opsiyonlu kontenjan daha pahalı; ödenen fark aslında bir sigorta primi.
Karar turun satış öngörüsüne bağlı: Ramazan gibi kesin dolan bir dönemde garanti mantıklı, belirsiz bir tarihte opsiyon.
Opsiyon takibi neden elle yapılamıyor
Tek bir otel ve tek bir tur söz konusu olsaydı takvimde bir hatırlatma yeterdi. Gerçek şu ki bir acenta aynı anda birden çok turda, birden çok otelde, farklı opsiyon tarihleriyle çalışıyor.
Her otelin kendi son tarihi var ve bu tarihler tur takvimiyle örtüşmüyor. Mekke otelinin opsiyonu Medine otelinden önce dolabiliyor; aynı turun iki bacağı iki farklı tarihte karar gerektiriyor.
Elle takip edildiğinde kaçırılan opsiyon fark edilmiyor bile — otel sessizce kontenjanı fatura ediyor ve acenta bunu ay sonu mutabakatında görüyor.
Ne zaman uyarı vermeli
Uyarının zamanlaması, uyarının kendisinden önemli. Son gün çıkan bir hatırlatma bilgi değil, panik.
İşe yarayan eşik, kararı verecek kadar zaman bırakan eşik: satış hızına bakıp "bu tempoyla kaç oda dolar" sorusunu cevaplayabilecek kadar. Pratikte bir ila iki hafta.
İkinci bir bilgi de gerekiyor: o otelde kaç oda satıldı. "Opsiyon yaklaştı" tek başına bir eylem üretmiyor; "opsiyon yaklaştı ve on beş odanın dördü satıldı" üretiyor.
Maliyet tablosuyla bağı
Bırakılmayan bir opsiyon doğrudan maliyet tablosuna yazılıyor ve başa baş noktasını yukarı itiyor. Yani opsiyon kararı bir operasyon kararı gibi görünse de aslında bir fiyat kararı.
Pratik sonuç: opsiyon tarihi geldiğinde bakılacak yer yalnız satış sayısı değil, o turun başa baş noktası. Kontenjan bırakıldığında sabit gider düşüyor ve başa baş aşağı iniyor — tur kurtarılabilir hale gelebiliyor.